Ngày đăng : 31/08/2015

Người Giới Thiệu: Nguyễn Quang Diệu

Bí ẩn tuổi thơ

Bí ẩn tuổi thơ

Tác giả Maria Montessori
Ngôn ngữ Tiếng Việt
Lĩnh vực Khoa học - Giáo dục
Dịch giả Nghiêm Phương Mai
Năm xuất bản 2013
Đơn vị xuất bản Nxb Tri Thức
Giá sách 80.000 VNĐ
Số trang 382

 

Hiện trạng trẻ em, theo định nghĩa của Montessori là bản sao của người lớn và bị người lớn sở hữu như một phần tài sản. Cũng theo bà, trẻ em là kẻ yếu đơn độc sống đời sống nô lệ giữa những kẻ mạnh chuyên quyền.

Triết gia Jean-Jacques Rousseau từng bảo: “Con người sinh ra tự do, ấy thế mà ở đâu đâu nó cũng sống trong xiềng xích…”; Lev Tolstoy thì viết rằng: Có vẻ như bạo lực mang đến sự công bằng, nhưng nó chỉ “có vẻ” như vậy mà thôi. Thực ra, điều duy nhất dẫn đến sự công bằng, là sống một cuộc đời tự do”. Chúng ta đang ra rả bàn về tự do và đòi được tự do mà quên rằng cái thứ trẻ em khao khát nhất cũng rất người như chính chúng ta, là tự do (tự do ở đây không đồng nghĩa với việc làm ngơ hay bỏ mặc trẻ mà người lớn phải đồng hành đưa ra những chỉ dẫn, trợ giúp khi trẻ cần). Để trẻ em có được tự do thì không còn cách nào khác, người lớn phải hoàn toàn từ bỏ vai trò giám ngục của mình. Theo Montessori, khi gông xiềng được tháo bỏ các vấn đề giáo dục sẽ dễ dàng được giải quyết hơn.

Người lớn – kẻ mạnh và có quyền lực – ép buộc, áp chế và coi nhẹ nguyện vọng của trẻ em. Người lớn luôn nghĩ rằng họ có thể làm tất cả mọi thứ tốt hơn trẻ em cho nên đã can thiệp mạnh mẽ và thay thế hành động của trẻ em. Với người lớn, trẻ em như một cá thể riêng biệt chưa từng tồn tại về mặt xã hội. Ở một chừng mực nào đó thì người lớn chính là chướng ngại đối với trẻ em trong tiến trình thành nhân.

Người lớn thường có quan niệm rằng “trẻ con là tương lai chứ không phải cái đang trở thành”, cho nên đợi đến khi trưởng thành thì mới thèm đếm xỉa đến, còn bây giờ đang ở trạng thái trẻ con thì cứ tảng lờ và vô tư can thiệp.

Trong mắt trẻ, kẻ mạnh có mặt ở khắp nơi, trong gia đình, ở nhà trường và ngoài xã hội. Ở đâu cũng thấy “bọn xấu” chuyên quyền sẵn sàng can thiệp đến mọi hoạt động.

Mối quan hệ giữa trẻ em và người lớn, cụ thể ở đây là cha mẹ và thầy cô – những nhà giáo dục theo cách riêng của mình – là chuỗi những bất đồng. Mối bất đồng này mang tính phổ quát mà phần đông người lớn không ý thức được điều này. Trẻ em là con người, nhấn mạnh, và “chưa bao giờ quyền lợi con người bị coi thường như trường hợp của trẻ em”.

Trong mối quan hệ này, trẻ em chính là kẻ yếu, hệ quả là tiếng nói bị bỏ ngoài tai, không được lắng nghe, không được đáp ứng. Một số trường hợp có khi đi kèm với những hình phạt, mà hình phạt thể xác sẽ không bao giờ là phương pháp hữu hiệu hay công cụ giáo dục tốt.

Một hệ thống giáo dục hay một triết lý giáo dục nào cũng không thể bỏ qua phần quan trọng: tạo ra môi trường giáo dục phù hợp cho trẻ, ở đó trẻ hạn chế đến mức thấp nhất sự đe dọa nguy hiểm của người lớn và không gặp bất cứ trở ngại nào. Theo Montessori: “môi trường phù hợp với nhu cầu cơ bản nhất của đời sống tâm linh sẽ bộc lộ những thái độ đang ẩn giấu trong trẻ”.

Montessori cho rằng, nếu phải thiết lập một nguyên tắc thì đó là trẻ nhất thiết phải được tham gia vào đời sống của chúng ta. Đây là giai đoạn trẻ phải học cách hành động, tính chuyên quyền của người lớn phải được đè xuống và tôn trọng hành động của con trẻ, nếu không chính người lớn sẽ trở thành chướng ngại vật cho sự phát triển theo quy luật tự nhiên của trẻ. Montessori đưa ra ví dụ ông bố người Nhật bình thản nhìn đứa con của mình té lấm lem và tự đứng dậy. Trong khi đó không ít phụ huynh chúng ta có cái khái niệm “đánh chừa” khi con/ cháu bị té ngã do chạy đụng cái ghế, cái bàn rồi va đầu vào tường, té xuống sàn nhà... Khi đó cái bàn, cái ghế, cái tường hay sàn nhà… là những “kẻ hư hỏng” mà người lớn “đánh chừa” để dỗ cho trẻ khỏi phải khóc lóc. Khi đó, đứa trẻ không tự đứng dậy, không ý thức được cái lỗi của mình và không chịu trách nhiệm cho những việc do mình gây ra. Khi đó, trẻ con vô tình học được thói xấu nguy hiểm của người lớn: nói dối.

Môi trường do người lớn tạo ra không đáp ứng được nhu cầu của trẻ về vật chất cũng như tinh thần, môi trường đó lại là thế giới sống của trẻ. Trẻ có môi trường của mình, không phải vật vã vật lộn với những thứ đang giăng ra trong môi trường của người lớn. Người lớn không hiểu và không nhận thức được những nhu cầu của trẻ em. Cho nên trẻ em luôn tìm đủ mọi cách để thoát khỏi sự kìm hãm của người lớn.

Trẻ thích tự sáng tạo, phải tự định hình chính mình. Các nhà giáo dục thì cho rằng thẩm quyền uốn nắn đó phải thuộc về họ, là chuyện đương nhiên không cần bàn cãi, miễn tranh luận.

Quyền của Thượng đế là sáng tạo, quyền của quỷ dữ là hủy diệt”. (Con) Người lớn với thói (tội lỗi) kiêu ngạo tự nâng mình lên thành Thượng đế trong mối quan hệ tinh thần với trẻ em với vô số quyền hạn và quyền lực. Một khi đi quá giới hạn hoặc không nhận thức được những bước hụt này, vô tình người lớn tự biến mình thành kẻ hủy diệt.

[…]

Giáo dục thời thơ ấu là vấn đề quan trọng nhất của con người, là bước chuẩn bị tốt nhất cho tiến trình thành nhân của trẻ. Tôi quan tâm đến chủ đề này với ý muốn tìm hiểu sâu hơn về đời sống tinh thần của trẻ thông qua những chỉ dẫn của nhà giáo dục Montessori – người luôn tranh đấu cho quyền con người, quyền lợi của trẻ thơ bằng cách đánh thức chúng ta bằng kiến thức y học, tâm lý và nhân học –, cụ thể là cuốn “Trẻ thơ trong gia đình” và “Bí ẩn tuổi thơ”. Càng tìm hiểu về đời sống tinh thần của trẻ càng thấy những thói hư tật xấu của chính mình. Ghi chép lại trên đây vài vấn đề trong nhiều vấn đề đọng lại trong đầu và khiến bản thân suy nghĩ nhiều về nó. Phụ huynh, cô giáo đọc để: hiểu biết về trẻ sơ sinh và môi trường dành cho trẻ, về Ngôi Nhà của trẻ, để biết cách học hỏi từ trẻ, để biết chức năng khai phóng tiềm năng của con người của giáo dục, để có cái nhìn thấu thị về trẻ em, về giáo cụ, phương pháp…



NHỮNG BÀI GIỚI THIỆU CỦA THÀNH VIÊN KHÁC

“Quyền của Thượng đế là sáng tạo, quyền của quỷ dữ là hủy diệt”. (Con) Người lớn với thói (tội lỗi) kiêu ngạo tự nâng mình lên thành Thượng đế trong mối quan hệ tinh thần với trẻ em với vô số quyền hạn và quyền lực. Một khi đi quá giới hạn hoặc không nhận thức được những bước hụt này, vô tình người lớn tự biến mình thành kẻ hủy diệt. Xem tiếp

Xem thêm

Đăng ký hoặc Đăng nhập để được bình luận


SÁCH KHÁC CÙNG LĨNH VỰC



Xem tiếp





Gửi email cho bạn bè